Een stukje geschiedenis

De totstandkoming van de Natuur- en Landschappentuin hangt geheel samen met de ontwikkeling van Zoetermeer als groeikern. Zoetermeer moest een stad in het groen worden, dat wil zeggen zo veel mogelijk omgeven door parken. Binnen het Westerpark was plaats voor een heemtuin, de latere Natuur- en Landschappentuin. De natuurtuin is aangelegd om op kleine schaal alle van oudsher in Zoetermeer voorkomende levensgemeenschappen van planten en dieren te herbergen en zo een stalenkaart te zijn van Zoetermeerse “landschapjes” uit het verleden en (heden), zoals zomer- en wintergraanakkers, een boomgaard, moeras met riet en biezen, bloemrijke hooilanden, sloten en singels, een braakliggende hoek en een griend De oorspronkelijke biotopen zijn nog te vinden bij de oude weteringen in Zoetermeer: langs de Voorweg, achter de Dorpsstraat en de Schinkelweg, langs de Zegwaartseweg, het Noord-Aa gebied, de Broekwegkade en de Meerpolder.

De tuin is ontworpen in nauwe samenhang met buurtbewoners uit Meerzicht. De ontwerpers van de gemeente Zoetermeer( R. de Vries en F. Cardinaal), wilden graag naar voorbeeld van Jac. P. Thijsse en Eli Heimans voor de inwoners van Zoetermeer een tuin inrichten die een intense beleving van de natuur mogelijk zou maken. De inspiratie werd gevonden werd gevonden in een publicatie van dr. Ger Londo: “Natuurtuinen en parken”.

Bij het gekozen ontwerp heeft de gemeente zich beperkt tot twee grondsoorten, klei en veen. Klei was al in de ondergrond aanwezig, veen moest worden aangevoerd.

Veel aandacht werd besteed aan de waterhuishouding. Om te verhinderen dat het hoger gelegen veen snel zou veraarden en dus inklinken, moest water met behulp van twee windmolentjes omhoog gepompt worden. In een aantal stappen stroomde het water dan weer via het sawagebied omlaag.

Ondanks de voorzorgmaatregelen is het veen door de jaren heen toch voor een groot deel veraard.

Gedurende de eerste jaren na de aanleg werd de tuin beheerd als wilde-plantentuin. In die beginfase zijn veel soorten, op basis van Plantengemeenschappen in Nederland aangeplant en uitgezaaid. Het beheer was toen vooral gericht op het in stand houden van soorten.

Later werd de tuin als natuurtuin beheerd en gold dat de natuur zich mocht ontwikkelen binnen de randvoorwaarden van het natuurlijk beheer. In die tijd heeft de tuin naam gemaakt als proeftuin van het natuurlijk groenbeheer.

Gras- en rietlanden werden gemaaid waarna het maaisel werd afgevoerd, akkers werden gespit en grienden, bosranden en struwelen gehakt en gesnoeid.

Vanaf begin jaren tachtig is de ontwikkeling van de vegetatie goed bijgehouden en het beheer hier op afgestemd. In de loop der jaren hebben zich tal van dieren vanuit de omgeving in de tuin gevestigd, maar ook het omgekeerde heeft op uitgebreide schaal plaatsgevonden. Een aantal plantensoorten dat ooit in de natuurtuin is geïntroduceerd komt nu ook elders in het Westerpark en in Zoetermeer voor. Een leuk voorbeeld van dit laatste verschijnsel is het voorkomen van de brede orchis in Zoetermeer.

Markante punten in de geschiedenis van de Natuurtuin

– 1976: werkgroep ingesteld van vakambtenaren, gebruikers en bewoners (= voor die tijd bijzonder). In 2016 40-jarig bestaan.
– Inspiratie : publicatie Ger Londo : “ Natuurtuinen en parken”.
– 1977/78 : realisatie eerste deel.
– 1980 : vaste beheerder in dienst.
– 1981 tot ca 2000: alleen zaad uit eigen kweek gebruiken.
– 1982 : opening voor publiek, eerste informatiebord.
– 1984 : oprichting Stichting Westpunt.
– 1988 : publicatie Johan Vos : 10 jaar natuurtuin.
– 1992 : training natuurtuingidsen.
– 1999 : eerste gemeentelijk beleidsplan: Stadsnatuurplan.
– 2011/13 : nieuw gemeentelijke beleidsplan: Groentrilogie met o.a. nota visie Biodiversiteit.
– 2011 : bezoek en advies Ger Londo aan natuurtuin : ‘zijn advies’: herijking nodig.
– 2012 : Brief gidsen (over onderhoud in relatie tot toekomstvisie).
– 2013 : team NME gaat over van Stadsbeheer naar team Groen Spelen Leren in Samenleving.
– 2014 : start discussie toekomst natuurtuin.
– 2014 : discussie: moeten we weer alleen zaad uit eigen kweek gebruiken.
– 2015 : Kerndocument Toekomstvisie Natuurtuin;
– 2015 : Oprichting Stichting Vrienden Natuur- en Landschappentuin te Zoetermeer